Helstu einkenni einhverfu eru:
- Skert hæfni til notkunar augnsambands, svipbrigða, líkamsstöðu eða látbragðs í samskiptum við aðra.
- Samskipti við jafnaldra þróast ekki í samræmi við aldur og vitsmunaþroska.
- Skortur er á viðleitni til þess að deila gleði, áhugaefnum og afrekum með öðrum (barnið bendir öðrum ekki á það sem því þykir áhugavert, kemur ekki með hluti til að sýna öðrum).
- Skortur er á tilfinningalegri eða félagslegri gagnkvæmni (barnið tekur ekki þátt í leikjum, vill frekar vera eitt og/eða vill þátttöku annarra eingöngu til þess að aðstoða við það sem barnið vill gera).
- Skertur þroski tals eða algjör vöntun talaðs máls (barnið reynir ekki að bæta upp fyrir þetta með látbragði)
- Barn endurtekur allt sem það heyrir
- Skert hæfni til þess að hefja eða viðhalda samræðum við aðra þrátt fyrir að hafa getu til þess.
- Sérviskuleg málnotkun og/eða orð og setningar sífellt endurtekin
- Skortur á fjölbreytilegum ímyndunarleik eða félagshermileikjum sem eru í samræmi við aldur og vitsmunaþroska. Þröngt, afmarkað áhugasvið sem óhefðbundið vegna þess hversu sterkur áhuginn er eða hversu óvenjulegt áhugasviðið er.
- Mikil þörf til þess að fylgja föstum reglum og venjum á áráttukenndan máta án þess að hegðunin hafi sjáanlegan nytsamlegan tilgang.
- Stegldar, endurteknar hreyfingar eru algengar (til dæmis að blaka höndum, hoppa eða rugga).
- Einhæfur eða óvenjulegur áhugi á ákveðnum pörtum hluta eða sérstökum eiginleikum þeirra í stað hlutarins í heild (til dæmis áhugi á dekki, lit eða áferð bíls í stað bílsins í heild).
Algengt er að fólk með einhverfu eigi í erfiðleikum með að þola breytingar á daglegu skipulagi. Börn með einhverfu fá oft skapofsaköst ef þau eru stoppuð af í því sem þau eru að gera eða þegar breytingar verða með litlum fyrirvara.
Einhverfa er lífstíðarröskun og ganga meðferðir við einhverfu því í flestum tilfellum út á að hjálpa fólki með röskunina að eiga í samskiptum við fólkið í kringum sig, takast á við daglegar kröfur og hegða sér samkvæmt reglum þjóðfélagsins. Algengustu tegundir meðferðar við einhverfu á Íslandi eru atferlisþjálfun (EIBI eða early intensive behavioral intervention) og TEACHH sérkennslulíkanið.
Atferlisþjálfun byggir á hagnýtri atferlisgreiningu og eru til ýmis afbrigði af þessu meðferðarúrræði. Algengast er að meðferðaraðilar noti líkan sem kallast UCLA Model of Applied Behavior Analysis sem hefur það markmið að kenna tjáskipti, félagsleg samskipti, sjálfstæði og leik. Aðalmarkmiðið er að barnið geti fylgt jafnöldrum sínum eftir í námi og leik. Atferlismeðferð eða atferlisþjálfun fyrir einhverfu er eina raunprófaða aðferðin sem til er í heiminum, það er að segja, endurteknar tilraunir bæði með einliðasniðum og hópsamanburðar rannsóknum hafa sýnt að hún virkar og hvað þurfi til þess að hún skil árangri. Árið 2000 kom út skýrsla sem fór sem eldur um sinu um alla veröld og varð til þess að margar ríkisstofnanir í mörgum löndum ákváðu að engin önnur meðferð eða þjálfun yrði í boði á vegum opinbera aðila nema þessi því um væri að ræða raunprófuð aðferð sem borgaði sig að veita og greiða fyrir.
TEACCH stendur fyrir Treatment and Education of Autistic and Related Communication-handicapped children. TEACCH þróaði hugtakið einhverfumenning (culture of autism) þar sem lögð er áhersla á sérstaka hugsun og hegðun fólks með einhverfu. Búið er til einstaklingsmiðað plan fyrir hvern og einn þar sem sjónrænar vísbendingar eru mikilvægar og reynt er að gera umhverfið fyrirsjáanlegt. Markmið líkansins er að barnið geti lifað sjálfstæðu, þýðingarmiklu lífi.