Skoðið einnig: Barnið kemst undan fyrirmælum, verkefnum eða öðrum aðstæðum í kjölfar mótþróans og þetta viðheldur vandanum
Mikilvægt er að leita ráða hjá þeim aðilum sem annast tilvísun eða ráðleggja varðandi tilvísanir í þínum skóla og skoða hvort leita þurfi fagaðstoðar fyrir barnið.
Mynda þjónustuteymi
Gott er að mynda þjónustuteymi í kringum barnið í skólanum. Í því eru venjulega umsjónarkennari/umsjónarkennarar, deildarstjóri sérkennslu og foreldrar. Mælt er með því að teymið hittist einu sinni á önn en að umsjónarkennari og foreldrar séu í reglulegum samskiptum (til dæmis í gegnum Mentor) og fylgist með líðan, hegðun og námsframvindu barnsins í skólanum.
Hjálpa barninu að takast á við kvíðakenndar hugsanir
Kvíðahugsanir fela oft í sér vangaveltur um mögulegar afleiðingar við hegðun. Dæmi um kvíðakennda hugsun: „Ef ég reyni að gera verkefnið finn ég að ég er vitlaus. Það er því betra að gera ekkert“. Ef barnið deilir slíkum hugsunum með kennara er gott að benda því á að nú sé það að gera ráð fyrir hinu versta, þegar ekki sé líklegt að illa fari. Gott er að útskýra fyrir barninu:„Jafnvel þótt að eitthvað geti gerst þýðir það ekki að það sé líklegt að það gerist“.
Gott er að hjálpa barninu að átta sig á því að hugsanirnar sem kalla fram kvíða komi ósjálfrátt upp í hugann og séu ekki sannleikur.
Dæmi um æskileg viðbrögð við kvíðakenndu tali barns: „Ég veit af hverju þú hugsaðir þetta. Hugsanir eins og þessar koma ósjálfrátt í huga okkar. Allir verða hræddir og áhyggjufullir sem fá svona hugsun í hugann. Þú ert áhyggjufull/ur af því að þessi hugsun kom, ekki af því að það sem þú hugsaðir er satt“.
Kenna barninu að biðja um hjálp
Gagnlegt er að kenna barninu að láta vita ef aðstæður reynast of erfiðar eða það skilur ekki hvað það á að gera. Ef þið teljið að ástæða þess að barnið sýni mótþróafulla hegðun sé vegna þess að það skilji ekki hvað það á að gera og finni jafnvel til vanmáttar, getur verið gott að fara til barnsins þegar það virðist ætla að missa stjórn, biðja það um að segja:„Ég skil ekki, viltu hjálpa mér?” og hjálpa því síðan eftir að það biður um hjálp. Ef barnið vill ekki biðja um hjálp þá er einfaldast að segja sjálf/ur með jákvæðum tóni: „Ég skil ekki, viltu hjálpa mér?” og aðstoða barnið síðan. Með þessari aðferð er reynt að kenna barninu að ósk um hjálp virki betur en að sýna mótþróafulla hegðun. Með því að óska sjálf eftir hjálp þegar barnið vill ekki gera það er reynt að sýna barninu hversu auðvelt er að biðja um hjálp og hversu hlýlega er tekið á móti slíkri beiðni.
Hjálpa barninu að upplifa sigra
Ef þig grunar að skólaumhverfið sé barninu of þungt og það kalli fram mótþróafulla hegðun skiptir máli að reyna að létta barninu lífið með því að passa að það nái alltaf markmiðum í tímum og upplifi sigra í, til dæmis með því að gefa því oft stutt verkefni sem það ræður við eða búa til aðstæður þar sem mestar líkur eru á að barnið sýni æskilega hegðun. Ef þið teljið að foreldrar barnsins ætlist til of mikils af barninu heima fyrir sem verði til þess að það sýni mótþróafulla hegðun heima fyrir gæti verið gott að fá fund með foreldrum og ræða hvort mótþróafull hegðun barnsins komi fram vegna vanmættis eða vanlíðan. Þá er hægt að ræða við foreldra um að gera minni eða viðeigandi kröfur til barnsins.
Æfa vel nýjar aðferðir
Þegar ný aðferð er kennd í skólanum er mikilvægt að barnið fái að æfa aðferðina oft. Með því að æfa sig verða börn öruggari með sig og líklegra er að þeim takist að beita nýju aðferðinni.
Hjálpa barninu að takast á við tilfinningar sínar
Ef þið teljið að barnið eigi í erfiðleikum með að tjá tilfinningar sínar og sýni þess vegna mótþróafulla hegðun þarf ef til vill að hjálpa barninu að tjá, skilja og takast á við tilfinningar sínar. Foreldrar geta ef til vill fengið þetta verkefni.
Kenna barninu að segja jákvæða hluti um eigin frammistöðu
Það er mikilvægt að kenna barninu að segja jákvæða hluti um frammistöðu sína, eins og „Þetta er bara nokkuð gott hjá mér” og koma því í skilning um að hugsanir okkar hafi áhrif á hvernig okkur líður og öfugt.
Hjálpa barninu að setja sér viðráðanleg markmið
Það getur verið gagnlegt að fá barnið í samvinnu um að setja sér viðráðanleg markmið og miða við sína eigin getu en ekki annarra.
Nota sjálfsleiðbeiningu
Til að efla sjálfsstjórn og auka líkurnar á því að barnið geri ekki of miklar kröfur til sín, sýni samvinnu og vinnusemi er einnig hægt að nota sjálfsleiðbeiningu.
Nota stýringu
Það getur reynst nauðsynlegt að nota stýringu þegar breyta á óæskilegri hegðun barns. Hægt er að nota munnlega, skriflega eða myndræna stýringu til að minna barnið á að gera minni kröfur til sín, að það sé í lagi að gera mistök og svo framvegis áður en verkefni er lagt fyrir. Til dæmis er hægt að segja áður en verkefni er lagt fyrir: „Mundu að það er allt í lagi að gera mistök. Það gera allir mistök öðru hvoru”. Einnig er hægt að minna barnið á að sýna samvinnu áður en fyrirmæli eru gefin, til dæmis: ,,Mundu að fara eftir fyrirmælum og reikna dæmin”. Einnig er hægt að nota sýnikennslu þar sem gerðar eru viðeigandi kröfur til barnsins, til dæmis með því að gera villu og sýna að það sé allt í lagi.
Umbuna fyrir jákvætt tal um frammistöðu
Mikilvægt er að veita tafarlausa viðgjöf, með því veita athygli þegar barnið talar jákvætt um frammistöðu sem er góð en stenst ekki þær kröfur sem það gerir til sín, sýnir samvinnu og vinnusemi.
Í fyrstu er mikilvægt að umbuna jafnt og þétt fyrir að tala jákvætt um frammistöðu sem er góð en stenst ekki þær kröfur sem barnið gerir til sín, samvinnu og vinnusemi og einnig fyrir viðleitni, það er lítil skref í átt að lokamarkmiðinu. Það eykur líkur á að barnið geri tilraunir til að hugsa jákvætt um frammistöðu sína, sýna samvinnu og leysa þau verkefni sem kennarinn setur fyrir. Smá saman má minnka tíðni þess að umbunað er fyrir jákvætt tal um frammistöðu, samvinnu og vinnusemi og auka kröfurnar sem eru gerðar til barnsins, þ.e. nota hægfara námundun.
Varist að umbuna fyrir neikvætt sjálfstal
Varist að umbuna óvart fyrir neikvætt tal barnsins um eigin frammistöðu með löngu samtali eða hrósi. Með því að reyna að sannfæra barnið um ágæti þess undir slíkum kringumstæðum og ausa því hrósi gerir vandann verri. Mun betra er að nota virka hunsun á neikvætt tal barnsins um eigin frammistöðu (eins og hægt er). Þó er mikilvægt að segja barninu í stuttu máli hvað það gerir vel. En ef farið er að ræða mikið við barnið í kjölfar neikvæðs sjálfstals getur það vanið barnið á að nota neikvætt sjálfstal til að fá athygli, uppörvun og hrós frá öðrum.
Passið frekar að fara til barnins þegar það er að vinna (eða að sýna einhverja æskilega hegðun) og ræða þá um góðu eiginleika þess, en aldrei eftir neikvætt sjálfstal.
Sýna þolinmæði
Ef barninu mistekst þarf að kenna því að leysa verkefnið á réttan hátt en varast að gagnrýna fyrir tilraunir þess til að leysa þau verkefni sem sett eru fyrir. Mikilvægt er að viðbrögð hins fullorðna einkennist fyrst og fremst af þolinmæði og skilningi.
Sjónræn frammistaða
Það getur reynst vel að láta barnið fylgjast með frammistöðu sinni á sjónrænan hátt með því að skrá árangur þess í súlurit eða línurit.
Hrósa fyrir hegðun fremur en árangur
Mikilvægt er að hrósa fyrir hegðunina sem barnið sýnir en ekki afurðina. Við viljum frekar að börn hafi metnað til þess að vinna/læra þó svo að þau geri ekki allt alveg rétt frekar en að þau vilji gera allt fullkomlega og þar af leiðandi þoli ekki að mistakast.
Í stað þess að segja til dæmis: „Rosalega er þetta flott hjá þér, þú fékkst 10 í prófinu“ þá væri hægt að segja: „Rosalega ert þú dugleg/ur að einbeita þér og vinna“.
Eða í stað: „Sko, þetta var rétt hjá þér. Þú ert svo klár“ þá er hægt að segja:„Flott hjá þér. Þú ert svo dugleg/ur að sitja og læra. Þú ert svo klár“.