- Gott er að mynda þjónustuteymi í kringum barnið í skólanum. Í því eru venjulega umsjónarkennari/umsjónarkennarar, deildarstjóri sérkennslu og foreldrar. Mælt er með því að teymið hittist a.m.k. einu sinni á önn en að umsjónarkennari og foreldrar séu í reglulegum samskiptum (til dæmis í gegnum mentor) og fylgist með líðan, hegðun og námsframvindu barnsins í skólanum.
- Það ættu ekki of margir að ræða kvíða við barnið í skólaumhverfinu. Mikilvægt er að þjónustuteymi barnsins velji 1 til 2 starfsmenn til þess að ræða við barnið ef það finnur fyrir kvíða í skólanum.
- Kvíðahugsanir fela oft í sér vangaveltur um mögulegar afleiðingar af hegðun. Dæmi um kvíðakennda hugsun: „Ef ég fer að töflunni og les ritgerðina mína fyrir bekkinn þá hlæja allir að mér“. Vissulega getur það gerst að einhver fari að hlæja en í huga barnsins eru allar líkur á því að svo fari. Gott er að benda barninu á að nú sé það gera ráð fyrir hinu versta, þegar ekki sé líklegt að illa fari.
- Gott er að útskýra fyrir barninu: „Jafnvel þótt að eitthvað geti gerst þýðir það ekki að það sé líklegt að það gerist“.
- Kennari getur útskýrt fyrir barninu að heilinn sé að vara við hættum allan daginn. Til dæmis er hægt að útskýra fyrir barninu að heilinn segi okkur oft á dag: „Ef það er smá áhætta þá skaltu ekki gera það“ en heilinn ætti samt bara að segja svona þegar það er mikil áhætta. Gott er að útskýra að þar sem að heilinn segi þetta mörgum sinnum á dag þá sé ekki alltaf að marka viðvaranir hans, fólk verður því bara sjálft að vita betur og segja við sig: „Það er ekki líklegt að neitt slæmt gerist. Þetta get ég!“.
- Einnig getur verið gott að útskýra fyrir barninu að þegar heilinn segir: ,,Það er smá áhætta“ þá vill heilinn að líkaminn undirbúi sig til þess að hlaupa í burtu. Til dæmis undirbýr líkaminn sig með því að láta hjartað slá hraðar. Þegar við finnum að líkaminn er að undirbúa sig til þess að flýja þá förum við gjarnan að trúa því að það sé eitthvað að óttast. Þess vegna er gott að hafa í huga að þegar við verðum kvíðin og hrædd þá er það oft vegna þess að við finnum að líkaminn er að undirbúa sig fyrir að hlaupa burt. Þegar þetta gerist er gott að minna sig á: ,,Líkaminn er bara að bregðast við falskri viðvörun frá heilanum. Það er ekkert hættulegt að gerast“. Ef við minnum okkur á þetta er auðveldara að róa sig og slaka á. Þá fer kvíðinn fyrr í burtu.
- Ef barnið reynir að komast undan kvíðvænlegum aðstæðum, t.d. að vinna krefjandi verkefni, og neitar að takast á við þær, gerið þá samning við barnið um að gera hluta af verkefninu frekar en að gera kröfu um að það ljúki verkefninu þegar þið vitið að þið munið leyfa því að hætta í miðju kafi.
- Mikilvægt er að hjálpa barninu að átta sig á því að hugsanirnar sem kalla fram kvíða koma ósjálfrátt upp í hugann og eru ekki sannleikur. Dæmi um æskileg viðbrögð við kvíðakenndu tali barns: „Ég veit af hverju þér líður svona. Hugsanir eins og þær sem þú lýsir koma ósjálfrátt í huga okkar. Allir sem fá svona hugsun upp í hugann verða hræddir og áhyggjufullir. Þú ert áhyggjufull/ur af því að þessi hugsun kom, ekki af því að það sem þú hugsaðir er satt“.
- Gott er að útskýra fyrir barninu að tilfinningar séu eins og öldur í sjónum, þær koma og þær fara. Þegar þær koma getur verið gott að einbeita sér að því sem er að gerast í umhverfinu og reyna að slaka á þar til aldan fer hjá. Mikilvægt er þó að útskýra að það sé eðlilegt að finna fyrir svona tilfinningum og maður eigi ekki að reyna að losa sig við þær heldur viðurkenna að þær séu þarna, reyna að slaka á og leyfa þeim að fara sjálfum.
- Ef barnið er mjög kvíðið getur verið gott að hjálpa því að aðskilja hugsanir og tilfinningar með því að spyrja tveggja spurninga. Fyrst: ,,Hversu mikið óttastu að [atburður] eigi sér stað?“ og svo:,,Ef þú hugsar um það sem hefur gerst áður í þínu lífi, hversu líklegt finnst þér að [atburður] eigi sér stað?“ Reynt er að fá barnið til að átta sig á að tilfinningar þess stjórna ótta þess og að líklegra sé að barnið nái stjórn á óttanum ef það einbeitir sér að staðreyndum.
- Gætið þess að gera ekki lítið úr áhyggjuefni barnsins. Dæmi um athugasemd sem gerir lítið úr áhyggjum barnsins: „Þetta er nú ekkert mál.“
- Gott er að hrósa barninu oft. Börn með kvíðahugsanir hafa gott af því að heyra að þau séu að standa sig vel. Ein leið til þess að passa upp á að barnið fái athygli fyrir æskilega hegðun er að sýna barninu athygli á fyrirfram skilgreindum tíma. Til dæmis er mögulegt að láta úrið sitt eða síma gefa lítið hljóð frá sér á 10 mínútna fresti til þess að minna kennara, eða annað starfsfólk skóla, á að líta á barnið sem um ræðir, finna eitthvað sem barnið er að gera vel og hrósa því fyrir það. Til dæmis situr barnið kyrrt, þó svo það sé ekki að vinna, og er því kjörið að að hrósa barninu fyrir það. Hrósið gæti verið: ,,Rosalega er ég ánægð/ur með þig þegar þú situr svona alveg kyrr! Flott hjá þér!“
- Mikilvægt er að hrósa fyrir hegðunina sem barnið sýnir en ekki afurðina. Við viljum frekar að börn hafi metnað til þess að vinna/læra þó svo að þau geri ekki allt rétt frekar en að þau vilji vinna fullkomnlega. Í stað þess að segja til dæmis: ,,Rosalega er þetta flott hjá þér, þú fékkst 10 í prófinu“ þá væri hægt að segja: ,,Rosalega ert þú dugleg að einbeita þér og læra!“ Eða í stað: ,,Sko, þetta var rétt hjá þér. Þú ert svo klár stelpa/strákur“ þá er hægt að segja: ,,Flott hjá þér. Þú ert svo dugleg/ur að sitja og læra. Þú ert klár stelpa/strákur!“
- Mikilvægt er að umbuna ekki óvart fyrir neikvætt tal barnsins um eigin frammistöðu með löngu samtali eða hrósi. Mikilvægt er að nota [virka hunsun][18] á neikvætt tal barnsins um eigin frammistöðu en með henni má tryggja að ekki sé óvart umbunað fyrir óviðeigandi hegðun. Það er, passið að veita ekki barninu neikvæða athygli fyrir neikvætt tal. Mikilvægt er þó að segja barninu í stuttu máli hvað það gerir vel, svo að neikvætt sjálftal þess sé ekki hunsað með öllu. En ef farið er að ræða mikið við barnið í kjölfar neikvæðs sjálfstals er verið að umbuna fyrir neikvætt sjálftal. Passið frekar að fara til barnins þegar það er að vinna (eða að sýna einhverja æskilega hegðun) og ræða þá um góðu eiginleika þess, en ekki í kjölfar neikvæðs tals þess um sjálft sig.
- Gott er að kenna barninu að segja jákvæða hluti um frammistöðu sína, eins og ,,Þetta er bara nokkuð gott hjá mér“, og koma því í skilning um að hugsanir okkar hafi áhrif á hvernig okkur líður.
- Það getur verið gagnlegt að fá barnið í samvinnu um að setja sér viðráðanleg markmið og miða við sína eigin getu en ekki annarra.
- Mikilvægt er að veita tafarlausa endurgjöf þegar barnið talar jákvætt um frammistöðu sem er góð en stenst ekki þær kröfur sem það hefur gert til sín eða þegar það talar jákvætt um sig yfir höfuð.
- Ef barninu mistekst þarf að kenna því að leysa verkefnið réttilega en varast að gagnrýna fyrir tilraunir þess til að leysa þau verkefni sem sett eru fyrir. Mikilvægt er að viðbrögð hins fullorðna einkennist fyrst og fremst af þolinmæði og skilningi.
- Algengt er að börn með kvíðaröskun vilji þóknast starfsfólki og öðrum börnum. Félagsfærniþjálfun gæti gagnast þessum hópi barna. Fylgjast þarf með samskiptum barns með kvíðaröskun við önnur börn. Athuga t.d. hvort þau eiga vini og hvort þau eru lögð í einelti.
- Gott er að leggja á minnið þau skipti sem barnið reynir og tekst ætlunarverk sitt. Þá er hægt að minna barnið á hversu vel gekk síðast þegar það reyndi eitthvað sem það var hrætt við.
- Gott getur verið að nefna það við barnið að börn með kvíðahugsanir hafi marga góða kosti. Til dæmis eru þau gjarnan næm á tilfinningar annarra og reynast góðir vinir. Þau eru oft mjög dugleg. Þau geta lært að stjórna kvíðanum sínum.
- Mikilvægt er að reglur skóla og skólastofu séu skýrar og aðgengilegar barninu. Ef barnið veit vel hvers er ætlast til af nemendum skólans á það auðveldara með að skilja væntingar sem gerðar eru til þess. Reglur geta sömuleiðis hjálpað barninu að öðlast sjálfsstjórn, sérstaklega ef barnið veit hverjar afleiðingar eru við broti á reglum og að reglum sé fylgt eftir af starfsfólki skólans.
- Mikilvægt er að kennari sé samkvæmur sjálfum sér og fylgi reglum skólans eftir. Ef barnið lærir að aðeins stundum sé reglum skólans fylgt eftir getur það orðið óöruggara um hvernig það eigi að haga sér.
- Ef þið teljið að barnið eigi í erfiðleikum með að tjá tilfinningar sínar þarf ef til vill að hjálpa barninu að tjá, skilja og takast á við tilfinningar sínar. Foreldrar geta ef til vill fengið þetta verkefni.
- Ef þig grunar að skólaumhverfið sé barninu of þungt skiptir máli að reyna að létta barninu lífið með því að passa að það nái oft markmiðum í tímum og upplifi sigra í kennslustofunni, til dæmis með því að gefa því verkefni sem það ræður við og þyngja verkefnin hægar en hjá öðrum.