Hugræn kenning Becks um þunglyndi

Aaron T. Beck gerði ráð fyrir að neikvæð hugsanaferli hafi orsakaáhrif á þunglyndi. Samkvæmt honum eru þessi hugsanaferli í þremur lögum og kallast ósjálfráðar hugsanir, lífsreglur og kjarnaviðhorf.

Kjarnaviðhorf eru grundvallarskoðanir fólks um sjálft sig, annað fólk og heiminn í heild. Samkvæmt kenningu Becks þróar fólk með sér kjarnaviðhorf út frá lífsreynslu sinni. Fólk lítur yfirleitt á þessi viðhorf sem sannleik, en það veit oftast ekki af kjarnaviðhorfi sínu þar sem viðhorfin liggja að baki margs konar hugsunum og hegðunum. Viðhorfin geta líka þróast og breyst eftir því sem reynsla fólks breytist. Kjarnaviðhorf geta verið mörg en þegar þau eru neikvæð geta þau valdið einkennum þunglyndis. Dæmi um kjarnaviðhorf er: ,,Ég er einskis virði“.

Út frá kjarnaviðhorfi verða til lífsreglur sem fólk veit ekki endilega að það hafi. Lífsreglur eru tilraunir fólks til að lifa með kjarnaviðhorfum. Dæmi um neikvæða lífsreglu er ,,Ef ég þóknast öðru fólki þá mun það þola mig. Ef ég þóknast þeim ekki þá verður mér hafnað“. Óæskilegar lífsreglur eru ekki nógu sveigjanlegar til þess að fólk geti tekist á við erfiðleika eða óvænt áföll. Fólk getur því lifað með neikvæðum kjarnaviðhorfum á meðan það fer eftir lífsreglum en um leið og það ,,brýtur“ neikvæða lífsreglu koma fram ósjálfráðar neikvæðar hugsanir.

Ósjálfráðar hugsanir byggjast á innihaldi kjarnaviðhorfs einstaklings og koma ekki fram vegna skynsamlegra og rökrétta hugleiðinga heldur kalla aðstæður í umhverfinu ósjálfrátt á þær. Neikvæðum, ósjálfráðum hugsunum fylgja yfirleitt óþægilegar tilfinningar. Hugsanirnar eru yfirleitt óskynsamar en virðast sannar og er tekið sem sannleik, sérstaklega ef tilfinningarnar sem fylgja þeim eru sterkar. Þessar hugsanir koma oft upp en fólk tekur ekki endilega alltaf eftir þeim. Dæmi um ósjálfráða, neikvæða hugsun er: ,,Ég er ömurleg“.

Vegna þess að neikvæðu, ósjálfráðu hugsanirnar eru í samræmi við neikvæða kjarnaviðhorfið og þær eru yfirleitt í andstöðu við lífsregluna bregst fólk gjarnan við ósjálfráðu hugsunum með því að fara eftir lífsreglunni. Slík viðbrögð geta verið í formi breyttra tilfinninga, líffræðilegrar virkni, hegðunar og/eða hugsana. Þessi viðbrögð viðhalda síðan vandanum. Dæmi um þetta er maður sem hefur kjarnaviðhorfið: ,,Ekkert heppnast hjá mér“. Hann gæti því haft lífsreglu á borð við: ,,Ef ég reyni ekki, þá getur mér ekki mistekist“. Hann fer síðan í búð og hittir konuna sem hann er ástfanginn af. Upp kemur sjálfvirk, neikvæð hugsun: ,,Ég er ömurlegur“. Því fylgir vanlíðan og kvíði. Hann bregst við með því að fara út úr búðinni. Vegna þess að hann fór út úr búðinni veit hann ekki hvort konan hefði tekið honum vel ef hann hefði talað við hana og því styrkist kjarnaviðhorfið og vandamálið heldur áfram að vera til.