Börn þarfnast athygli og viðurkenningu jafnt frá félögum sem fullorðnum. Stundum fær barn hlutfallslega meiri athygli frá barnahópnum og kennurum fyrir að hegða sér á óæskilegan hátt en fyrir það að sýna vinnusemi. Jafnvel neikvæð athygli getur styrkt slíka hegðun, sérstaklega ef jákvæð athygli, þ.e. athygli fyrir það að hafa sér vel, er sjaldan eða aldrei í boði.
Ef talið er að vanvirkni/óæskileg hegðun barnsins viðhaldist af athygli frá öðrum eru mikilvægustu þættirnir í inngripi að:
- takmarka athygli fyrir óæskilega hegðun eins og mögulegt er
- sýna barninu athygli fyirr æskilega hegðun eins oft og mögulegt er.
Takmarka athygli bekkjarfélaga fyrir óæskilega hegðun
Mikilvægt er að reyna að takmarka athygli sem barnahópurinn sýnir óæskilegri hegðun. Í þessu skyni má nota hópmiðaða styrkingarskilmála. Athugið þó að mikilvægt er að varast neikvæðan hópþrýsting þegar hópmiðuðum styrkingarskilmálum er beitt. Góð hegðun – leikurinn (The good behavior game) hefur reynst vel til að takmarka athygli sem bekkjarfélagar sýna óæskilegri hegðun.
Veita allri æskilegri hegðun athygli
Með því að taka eftir og hrósa fyrir hvaða æskilegu hegðun sem er og takmarka athygli fyrir óæskilegu hegðunina ætti barnið ekki að fá oftar athygli fyrir óæskilega hegðun en æskilega hegðun.
Ef barnið fær mikla athygli fyrir æskilega hegðun eru minni líkur á því að barnið sýni óæskilega hegðun – ef athygli hefur viðhaldið óæskilegri hegðun þess.
Mikilvægt er því að sýna barninu athygli þegar þið takið eftir því að barnið gerir eitthvað sem er æskilegt – algjörlega óháð því hvort barnið er að sinna verkefnum sínum eða ekki. – Dæmi: ef barnið biður fallega um að fara á klósett, er kurteist við aðra, hjálpar einhverjum, tekur til í stofunni, spyr spurninga kurteisislega eða býðst til að hjálpa kennaranum osfv.
Veita barninu athygli með vissu millibili
Ein leið til þess að passa upp á að barnið fái athygli fyrir æskilega hegðun er að sýna barninu athygli á fyrirfram skilgreindum tíma. Til dæmis er mögulegt að láta úrið sitt eða síma gefa lítið frá sér hljóð á 5-10 mínútna fresti, til þess að minna kennara eða annað starfsfólk skóla á að líta á barnið sem um ræðir, finna eitthvað sem barnið er að gera vel og hrósa því fyrir það. Til dæmis situr barnið kyrrt, þó svo það sé ekki að vinna, og er því kjörið að að hrósa barninu fyrir það.
Með þessu er reynt að passa að barnið fái ekki athygli fyrir vanvirknina heldur það sem barnið gerir vel. Hrósið gæti verið: „Rosalega er ég ánægð/ur með þig þegar þú situr svona alveg kyrr! Flott hjá þér!”. Í leiðinni er gott að gefa barninu stýringu og reyna að koma því af stað í vinnu.
Fá foreldra í samvinnu
Ef grunur leikur á að foreldrar barnsins umbuni fyrir vanvirkni heima, til dæmis með athygli, getur verið gott að hafa samband við foreldrana og láta þau vita að athygli sé mögulega að viðhalda vanvirkni barnsins. Gagnlegt er að foreldrar og kennarar séu samtaka í því hvernig bregðast skal við þessari óæskilegu hegðun og er því mikilvægt að fá foreldra í samstarf. Ef foreldrar fást ekki í samstarf eða þeim tekst ekki að breyta uppeldisaðferðum sínum þá getur starfsfólk skóla engu að síður náð árangri með inngripi sínu þótt það eigi sér eingöngu stað í skólanum. Ef inngripi er beitt markvisst í skólanum ætti barnið að læra með tímanum að það borgi sig ekki að vera vanvirkt í skólanum (eða nánar tiltekið í þeim aðstæðum þar sem inngripinu er beitt, til dæmis ef inngripinu er eingöngu beitt í skólastofu mun árangur líklegast bara nást þar). Með tímanum ætti vanvirkni að minnka eða hætta alveg – en hins vegar gæti hún haldið áfram heima þar sem athygli fæst enn fyrir hegðunina.
Kenna barninu æskilega leið til að fá athygli
Mikilvægt er að kenna barninu hvernig kennari vill að það sækist eftir athygli hans/hennar. Til þess að efla barnið og fá það til þess að óska eftir hjálp getur verið gott að segja því hvernig þið viljið að það óski eftir hjálp, setja það síðan í forgang (eins og mögulegt er) að fara til barnins eins fljótt og hægt er eftir að það sýnir hegðunina sem þið hafið kennt (t.d. réttir upp hönd), athuga hvað barnið vill og gefa því mjög jákvæða athygli í leiðinni. Ef þið gerið þetta um tíma, til dæmis í viku, þá mun barnið læra að þetta sé aðferð sem virkar og fer að nota þessa leið oftar en áður.
Heilsa barninu þegar það kemur inn í skólastofuna
Það hefur sýnt sig að það að heilsa barni með nafni þegar það kemur inn í skólastofuna og segja eitthvað hlýlegt við það eins og: „Gaman að sjá þig í dag” hefur áhrif á það hversu duglegt barnið er að halda sig að verki í kennslustundinni sem kemur á eftir.
Láta foreldra vita þegar barnið hefur staðið sig vel
Það getur verið gott að hafa samband við foreldra þegar barnið hefur staðið sig vel til að gefa þeim tækifæri til að hrósa og mögulega verðlauna á annan hátt heima fyrir góða frammistöðu í skólanum þann dag.