Mikilvægt er að leita til fagfólks ef athyglisvandi, óróleiki og/eða hvatvísi er barninu mjög hamlandi í námi eða félagslega.
Einbeitingarvandi er oft til staðar hjá börnum með ADHD en er einnig algengur hjá börnum með raskanir á einhverfurófi eða Tourette heilkenni.
Einbeitingarvandi er einnig algengur þegar börn eru kvíðin eða döpur. Fjölskylduerfiðleikar, skilnaður, sjúkdómur eða dauði einhvers nákomins eru dæmi um erfiðleika sem geta valdið kvíða og depurð ásamt erfiðleikum með einbeitingu hjá barni. Þá þarf að aðlaga kröfur og aðstoða barnið á meðan erfiðleikarnir eru til staðar.
Einbeitingarerfiðleikar geta þróast yfir í truflandi hegðun, námsörðugleika, aukinn kvíða og depurð. Því er mikilvægt að veita barninu aðstoð tímanlega.
Mynda þjónustuteymi
Nauðsynlegt er að mynda þjónustuteymi í kringum barnið í skólanum. Í því eru venjulega umsjónarkennari/umsjónarkennarar, deildarstjóri sérkennslu og foreldrar, stuðningsfulltrúi sé hann í máli barnsins. Mælt er með því að teymið hittist reglulega, t.d. vikulega eða á hálfsmánaðarfresti og ekki sjaldnar en einu sinni á önn en að umsjónarkennari og foreldrar séu í reglulegum samskiptum (til dæmis í gegnum mentor eða völuna) og fylgist með líðan, hegðun og námsframvindu barnsins í skólanum.
Raunhæfar væntingar
Það er mikilvægt að væntingar til barnsins séu raunhæfar og sanngjarnar og miði við hans færni, þekkingu og getu. Markmið kennslu er væntanlega að auka þekkingu, færni og getu barnsins en markmiðin sem eru sett verða að taka full tillit til þess sem barnið getur og getur ekki, er fært um að gera og ekki þegar byrjað er að vinna með það. Svo er hægt að auka kröfur eftir því sem færni, geta og þekking barnsins eykst.
Beita fyrirbyggjandi aðgerðum
Gott er að beita fyrirbyggjandi aðgerðum.
Myndrænt dagskipulag
Myndrænt dagskipulag gagnast jafnan vel sem og kennsluaðferðir sem byggja á sjónrænum leiðbeiningum, hvort sem um ræðir myndir sem tákna athafnir eða aðstæður sem þau geta farið eftir.
Segja barninu nákvæmlega til
Mikilvægt er að barn með athyglis- eða einbeitingarvalda viti nákvæmlega hvers er ætlast er til af því og hverjar séu afleiðingarnar af því að standast væntinga og að standast þær ekki.
Skýr rammi og rútína
Skýr rammi og rútína veitir gjarnan öryggi og eykur líkur á að börn viti hvað sé framundan í skólanum.
Gefa merki áður en fyrirmæli eru gefin
Gott er að gefa merki þegar kennari gefur hópfyrirmæli, til að aðstoða barnið við að taka eftir fyrirmælum og skrifa þau niður. Dæmi um merki er að lyfta upp spjaldi, klappa eða nota bjöllu áður en fyrirmæli eru gefin.
Gefa einstaklingsfyrirmæli
Oft er nauðsynlegt að gefa barni einstaklingsfyrirmæli eftir að búið er að gefa hópnum hópfyrirmæli. Þá er gott að nota létta snertingu á öxl og augnsamband með til að ná athygli áður en fyrirmælin eru gefin.
Skrifleg fyrirmæli
Ef barninu gengur erfiðlega að muna fyrirmæli kennarans getur verið gott að hafa þau skrifuð á töfluna eða sem sjónrænar myndir hjá nemandanum. Fyrir eldri börn er hægt að láta þau skrifa niður 2-3 punkta varðandi það sem þau eiga að gera til að þau eigi auðveldara með að muna.
Hjálpa barninu að fylgjast með tímanum
Gott er að barnið geti fylgst með tímanum sem það á að vinna/vera í pásu t.d. á stundaglasi eða eggjaklukku.
Leyfa barninu að velja sér verkefni
Það hefur sýnt sig að það að leyfa barni að velja milli ólíkra verkefna, jafnvel þó þau séu jafn þung, auki líkur á því að barnið vinni að verkefninu og minnki tíðni erfiðrar hegðunar í tíma. Ekki má þó leyfa barni að velja á milli verkefna eftir að það hefur sýnt vanvirkni eða aðra óæskilega hegðun, því það væri umbun, heldur bjóða barninu að velja á milli verkefna í upphafi tíma.
Stutt verkefni
Líklegra er að börnum takist að klára verkefni ef hvert verk virðist vera skýrt, stutt og yfirstíganlegt. Takist barni að klára verkefni, jafnvel mörg stutt í hverjum tíma, eru meiri líkur til þess að það sé sáttara við eigin árangur og hafi þannig með tímanum meiri ánægju af verkefnavinnu.
Búta niður verkefni
Það hefur reynst nemendum mjög vel að búta efni niður til að verkefni virki yfirstíganleg. Til dæmis að setja stimpil eða einhvers konar merki við línu eða dæmi í bók eða verkefnahefti svo að barnið viti hvenær það hefur lokið verkefninu eða hvenær það megi taka pásu. Til dæmis væri hægt að hafa slíkan límmiða á 2-3 stöðum á einni blaðsíðu svo að líklegra sé að barninu finnist verkefnið yfirstíganlegt. Gagnlegt er að leyfa barninu að taka þátt í þessari skiptingu svo það geti gert þetta sjálft síðar meir.
Skýr uppsetning verkefna
Uppsetning verkefna getur aðstoðað barnið við að skilja hvað ætlast er til af því. Það getur gagnast vel að hafa:
o Sem minnst á blaðsíðunni sem ekki tengist verkefninu.
o Stórt letur og skýrt og stutt orðalag á verkefnunum.
o Mikilvæg orð í fyrirmælum/leiðbeiningum undirstrikuð eða í öðrum lit.
o Fáar spurningar/dæmi/verkefni á hverju blaði.
Hjálpa barninu að skipuleggja verkefni
Börn með ADHD eiga oft erfitt með að skipuleggja eigin verkefni. Þau virðast stundum ekki læra af mistökum, halda til dæmis áfram að giska á rétt svar í stað þess að breyta um aðferð þrátt fyrir að svara ítrekað vitlaust. Það skiptir því máli að fylgjast með ef illa gengur og fá þau til að tala sig í gegnum vandann. Þau eiga oft auðveldara með að tjá sig munnlega en skriflega.
Kenna barninu leiðir til að takast á við verkefni
Skrifleg verkefni geta oft virst óyfirstíganleg fyrir barn með mikinn einbeitingarskort/ADHD. Gott er því að kenna barninu leiðir til þess að takast á við verkefni.
Til dæmis er hægt að kenna barninu að gera skriflega spurningu á prófi þægilegri og yfirstíganlegri með því að:
- Kenna barninu að strika undir spurnarorðið og nafnorðið (eða orð sem virðist vera mikilvægast) í spurningunni.
- Biðja barnið um að svara spurningunni út frá undirstrikuðum orðum.
- Fara í gegnum aðferðina með barninu nokkrum sinnum.
Þegar nýjar leiðir eru kynntar getur skipt sköpum að nota einfalt umbunarkerfi.