Depurðareinkenni koma gjarnan öðruvísi fram hjá börnum en fullorðnum. Algengt er að börn tjái sig ekki um vanlíðan og sýna oft merki pirrings í stað depurðar. Þau sýna stundum óæskilega hegðun, til dæmis geta þau verið óvinveitt, árásagjörn, frek og ýtin við fólkið í kringum sig.
Mikilvægt er að leita fagaðstoðar ef depurðareinkenni eru alvarleg eða langvarandi.
Skoðið einnig: Barnið kemst undan fyrirmælum, verkefnum eða öðrum aðstæðum í kjölfar mótþróans og þetta viðheldur vandanum
Mynda þjónustuteymi
Gott er að mynda þjónustuteymi í kringum barnið í skólanum. Í því eru venjulega umsjónarkennari/umsjónarkennarar, deildarstjóri sérkennslu og foreldrar. Mælt er með því að teymið hittist reglulega, helst vikulega og ekki sjaldnar en einu sinni á önn en að umsjónarkennari og foreldrar séu í reglulegum samskiptum (til dæmis í gegnum Mentor) og fylgist með líðan, hegðun og námsframvindu barnsins í skólanum.
Skýr rammi og rútína
Skýr rammi og rútína inni í skólastofunni skiptir máli til þess að auka vellíðan barna með depurðareinkenni. Föst rútína gefur börnum öryggi.
Æfa vel nýjar aðferðir
Þegar ný aðferð er kennd í skólanum er mikilvægt að barnið fái að æfa aðferðina oft. Með því að æfa sig verða börn öruggari með sig og líklegra er að þeim takist að beita nýju aðferðinni.
Ósjálfráðar hugsanir eru ekki sannleikur
Ef barnið ræðir depurð sína við starfsfólk skóla er gott að benda barninu á að hugsanir sem kalla fram depurð koma ósjálfrátt upp í hugann og séu ekki sannleikur.
Fólk hefur tilhneigingu til að trúa hugsunum sínum svo að þegar börn fá hugsun í kollinn á borð við: „Ég er ömurleg/ur. Ég get ekki neitt” þá eru þau gjörn á að trúa slíkum hugsunum.
Gott er því að benda börnum á að trúa ekki neikvæðum hugsunum og fá þau til að segja til dæmis við sjálf sig eitthvað álíka og: „Þetta er ekki rétt. Ég get gert fullt og er flott/ur” sem viðbragð við neikvæðum hugsunum.
Gott getur verið að fá foreldra til þess að hjálpa barninu að finna góð mótrök við neikvæðum hugsunum.
Hjálpa barninu að setja sér viðráðanleg markmið
Það getur verið gagnlegt að fá barnið í samvinnu um að setja sér viðráðanleg markmið og miða við sína eigin getu en ekki annarra.
Nota sjálfsleiðbeiningu
Til að efla sjálfsstjórn og auka líkurnar á því að barnið geri ekki of miklar kröfur til sín er einnig hægt að nota sjálfsleiðbeiningu. Nemandanum er þá kennt að segja við sjálfan sig að hann eigi ekki að gera of miklar kröfur til sín, að það sé í lagi að gera mistök því ekkert slæmt gerist og svo framvegis.
Sýna þolinmæði
Ef barnið gerir of miklar kröfur til sín þarf að að kenna því að leysa verkefnið á réttan hátt en varast að gagnrýna fyrir tilraunir þess til að leysa þau verkefni sem sett eru fyrir. Mikilvægt er að viðbrögð hins fullorðna einkennist fyrst og fremst af þolinmæði og skilningi.
Sjónræn frammistaða
Það getur reynst vel að láta barnið fylgjast með frammistöðu sinni á sjónrænan hátt með því að kennari gefi barninu stimpil eða límmiða í hvert sinn sem barnið vandar sig og gerir sitt besta (þá er hægt að skoða til dæmis blaðsíðu í stærðfræði og gefa stimpil við mörg dæmi í einu). Barnið getur þá séð hversu vel það stendur sig. Ef barnið gerir oft villur er hægt að hjálpa því svo það nái örugglega árangri og gefa því síðan stimpil. Barnið getur þá skoðað bókina sína og séð að því gengur í flestum tilfellum vel.
Hrósa fyrir hegðun fremur en árangur
Mikilvægt er að hrósa fyrir hegðunina sem barnið sýnir en ekki afurðina. Við viljum frekar að börn hafi metnað til þess að vinna/læra þó svo að þau geri ekki allt alveg rétt frekar en að þau vilji gera allt fullkomlega og þar af leiðandi þoli ekki að mistakast.
Í stað þess að segja til dæmis: „Rosalega er þetta flott hjá þér, þú fékkst 10 í prófinu“ þá væri hægt að segja: „Rosalega ert þú dugleg að einbeita þér og vinna”.
Eða í stað: „Sko, þetta var rétt hjá þér. Þú ert svo klár” þá er hægt að segja: „Flott hjá þér. Þú ert svo dugleg/ur að sitja. Þú getur þetta alveg”.
Varist að umbuna fyrir neikvætt sjálfstal
Varist að umbuna óvart fyrir neikvætt tal barnsins um eigin frammistöðu með löngu samtali eða hrósi. Gott er að nota virka hunsun á neikvætt tal barnsins um eigin frammistöðu. Þó er mikilvægt að segja barninu í stuttu máli hvað það gerir vel. En ef farið er að ræða mikið við barnið í kjölfar neikvæðs sjálfstals getur það vanið barnið á að nota neikvætt sjálfstal til að fá athygli, uppörvun og hrós frá öðrum. Passið frekar að fara til barnins þegar það er að vinna (eða að sýna einhverja æskilega hegðun) og ræða þá um góðu eiginleika þess, en ekki í kjölfar neikvæðs tals þess um sjálft sig.
Hjálpa barninu að upplifa sigra
Ef þig grunar að skólaumhverfið sé barninu of þungt og það kalli fram mótþróafulla hegðun skiptir máli að reyna að létta barninu lífið með því að passa að það nái oft markmiðum og upplifi sigra, til dæmis með því að gefa því mörg stutt verkefni sem það ræður við eða stytta tímann sem barnið þarf að sitja.
Ræða við foreldra um að aðlaga kröfur til barnsins
Ef þið teljið að foreldrar barnsins ætlist til of mikils af barninu heima fyrir sem verði til þess að það sýni mótþróafulla hegðun gæti verið gott að fá fund með foreldrum og ræða hvort mótþróafull hegðun barnsins komi fram vegna vanmættis eða vanlíðunar. Þá er hægt að ræða við foreldra um að gera minni eða viðeigandi kröfur til barnsins.
Hjálpa barninu að setja sér viðráðanleg markmið
Það getur verið gagnlegt að fá barnið í samvinnu um að setja sér viðráðanleg markmið og miða við sína eigin getu en ekki annarra.
Láta foreldra vita þegar barnið hefur staðið sig vel
Það er nauðsynlegt að hafa samband við foreldra þegar barnið hefur staðið sig vel til að auka líkur á að þeir hrósi og mögulega verðlauni heima á annan hátt fyrir góða frammistöðu í skólanum, sérstaklega ef barnið hefur glímt við vanda.
Nota lýsandi hrós
Til að styðja við sjálfstraust er mikilvægt að grípa sem flest tækifæri til að hrósa barninu og ýta markvisst undir styrkleika, gott er að nota lýsandi hrós.
Hjálpa barninu að takast á við tilfinningar sínar
Ef þið teljið að barnið eigi í erfiðleikum með að tjá tilfinningar sínar og sýni þess vegna mótþróafulla hegðun þarf ef til vill að hjálpa barninu að tjá, skilja og takast á við tilfinningar sínar. Foreldrar geta ef til vill fengið þetta verkefni. Ef þið hafið áhyggjur af því að barninu líði illa og sýni þess vegna mótþróafulla hegðun þarf að skoða hvort leita þurfi fagaðstoðar.
Félagsfærniþjálfun gagnast gjarnan þessum hópi barna.